QUY TRÌNH KIỂM TRA MỐI HÀN BẰNG PHƯƠNG PHÁP THẨM THẤU (PT)
1. Căn cứ tiêu chuẩn áp dụng
- TCVN 5861 – Thử không phá hủy – Kiểm tra thẩm thấu
- Tương đương ISO 3452-1
- Áp dụng cho kiểm tra mối hàn, vật đúc, chi tiết kim loại và phi kim không xốp
2. Mục đích thử nghiệm
Phương pháp thẩm thấu dùng để phát hiện các khuyết tật hở bề mặt của mối hàn như:
- Nứt bề mặt
- Rỗ khí hở
- Không ngấu, chồng mép hở
- Khuyết tật gia công bề mặt
3. Nguyên lý phương pháp
Chất lỏng thẩm thấu có khả năng thấm sâu vào các khe hở rất nhỏ nhờ hiện tượng mao dẫn. Sau khi làm sạch bề mặt và phủ chất hiện hình, chất thẩm thấu bị giữ lại trong khuyết tật sẽ hiện rõ trên bề mặt, cho phép quan sát bằng mắt thường.
4. Phạm vi áp dụng
- Mối hàn thép cacbon, thép hợp kim, inox, nhôm
- Kiểm tra trước, trong hoặc sau nghiệm thu
- Áp dụng cho mối hàn kết cấu thép, bồn bể, đường ống, thiết bị cơ khí
5. Thiết bị – vật tư sử dụng
- Chất tẩy rửa (Cleaner)
- Chất thẩm thấu (Penetrant – màu đỏ hoặc huỳnh quang)
- Chất hiện hình (Developer)
- Khăn sạch, bàn chải mềm
- Đồng hồ bấm giờ
- Đèn chiếu sáng ≥ 500 lux (đối với PT màu)
6. Điều kiện kiểm tra
- Nhiệt độ bề mặt và môi trường: 10 – 50°C
- Bề mặt khô, sạch, không dầu mỡ
- Không thực hiện dưới mưa hoặc gió mạnh
7. Trình tự thí nghiệm
7.1. Làm sạch bề mặt
- Tẩy sạch dầu mỡ, bụi bẩn, xỉ hàn
- Lau khô hoàn toàn trước khi tiến hành bước tiếp theo
7.2. Phủ chất thẩm thấu
- Phun hoặc quét đều chất thẩm thấu lên vùng kiểm tra
- Thời gian thẩm thấu: 10 – 30 phút (theo hướng dẫn vật liệu)
7.3. Loại bỏ thẩm thấu dư
- Lau sạch chất thẩm thấu trên bề mặt bằng khăn khô
- Có thể dùng dung môi tẩy nhẹ, không rửa trôi trong khuyết tật
7.4. Phủ chất hiện hình
- Phun lớp mỏng, đều chất hiện hình
- Chờ 5 – 10 phút để khuyết tật hiện rõ
7.5. Quan sát và đánh giá
- Quan sát trực tiếp bằng mắt thường
- Ghi nhận vị trí, hình dạng, kích thước chỉ thị khuyết tật
8. Đánh giá kết quả
Mối hàn được đánh giá đạt/không đạt dựa trên:
- Loại chỉ thị (đường, tròn, cụm…)
- Kích thước và số lượng khuyết tật
- Tiêu chí chấp nhận theo tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc hồ sơ thiết kế áp dụng
9. Báo cáo kết quả kiểm tra
Báo cáo bao gồm:
- Thông tin mối hàn, vị trí kiểm tra
- Tiêu chuẩn áp dụng
- Loại hóa chất sử dụng
- Điều kiện và thời gian kiểm tra
- Kết quả và kết luận đánh giá
10. Ưu điểm của phương pháp thẩm thấu
- Phát hiện khuyết tật bề mặt rất nhỏ
- Thiết bị đơn giản, chi phí thấp
- Phù hợp nhiều loại vật liệu
- Không làm hư hại mối hàn
