1. Căn cứ tiêu chuẩn áp dụng
Thí nghiệm được thực hiện theo các tiêu chuẩn Việt Nam:
- TCVN 4196:2012 – Đất xây dựng – Phương pháp xác định độ ẩm trong phòng thí nghiệm.
- TCVN 4202:2012 – Đất xây dựng – Phương pháp xác định khối lượng thể tích trong phòng thí nghiệm.
2. Mục đích thí nghiệm
- Xác định độ ẩm tự nhiên (W%) của đất
- Xác định khối lượng thể tích tự nhiên (γtn)
- Phục vụ tính toán cơ lý đất nền
- Đánh giá trạng thái và khả năng chịu tải của nền đất
3. Thiết bị, dụng cụ
3.1 Thí nghiệm xác định độ ẩm
- Tủ sấy nhiệt độ 105 ± 5°C
- Cân kỹ thuật (độ chính xác 0,01 g hoặc phù hợp)
- Hộp đựng mẫu có nắp
- Dao, bay lấy mẫu
3.2 Thí nghiệm xác định khối lượng thể tích
- Dao vòng tiêu chuẩn (thể tích xác định)
- Cân kỹ thuật
- Thước cặp
- Dụng cụ gọt phẳng mẫu
Yêu cầu thiết bị:
- Cân và tủ sấy được hiệu chuẩn định kỳ
- Dao vòng có thể tích xác định chính xác
4. Chuẩn bị mẫu thử
- Mẫu đất được lấy nguyên dạng hoặc xáo trộn theo yêu cầu
- Tránh mất nước trong quá trình vận chuyển
- Ghi nhận độ sâu, vị trí lấy mẫu
5. Trình tự thực hiện
5.1 Xác định độ ẩm tự nhiên
Bước 1: Cân mẫu ban đầu
- Cân khối lượng hộp rỗng (m₀)
- Cho mẫu đất vào hộp và cân (m₁)
Bước 2: Sấy mẫu
- Sấy mẫu ở 105 ± 5°C đến khối lượng không đổi
- Lấy ra để nguội trong bình hút ẩm
- Cân khối lượng sau sấy (m₂)
Bước 3: Tính toán độ ẩm
W=m2−m0m1−m2×100%
Trong đó:
- W – Độ ẩm (%)
- m₀ – Khối lượng hộp rỗng
- m₁ – Khối lượng hộp + mẫu ướt
- m₂ – Khối lượng hộp + mẫu khô
5.2 Xác định khối lượng thể tích tự nhiên
Bước 1: Lấy mẫu bằng dao vòng
- Đóng dao vòng vào đất nguyên trạng
- Gọt phẳng hai đầu
- Cân khối lượng mẫu + dao vòng
Bước 2: Xác định thể tích dao vòng
- Thể tích V được xác định trước theo kích thước tiêu chuẩn
Bước 3: Tính toán
Khối lượng thể tích tự nhiên:γtn=Vm
Trong đó:
- γtn – Khối lượng thể tích tự nhiên (kN/m³ hoặc g/cm³)
- m – Khối lượng đất tự nhiên
- V – Thể tích dao vòng
6. Báo cáo kết quả
Báo cáo thí nghiệm bao gồm:
- Thông tin công trình
- Vị trí, độ sâu lấy mẫu
- Tiêu chuẩn áp dụng (TCVN 4196, TCVN 4202)
- Kết quả độ ẩm (%)
- Kết quả khối lượng thể tích (kN/m³)
- Nhận xét và đánh giá
7. Ý nghĩa và ứng dụng
Thí nghiệm xác định độ ẩm và khối lượng thể tích tự nhiên có vai trò quan trọng trong:
- Tính toán sức chịu tải nền móng
- Đánh giá độ chặt và trạng thái đất
- Phục vụ thiết kế móng nông, móng cọc
- Kiểm soát chất lượng thi công đắp đất

