Thí nghiệm xác định sức kháng cắt của đất trên máy cắt phẳng

1. Căn cứ tiêu chuẩn áp dụng

Thí nghiệm được thực hiện theo:

  • TCVN 4199:2012 – Đất xây dựng – Phương pháp xác định sức kháng cắt trong phòng thí nghiệm bằng máy cắt phẳng.

2. Mục đích thí nghiệm

  • Xác định lực cắt cực hạn của đất
  • Xác định góc ma sát trong (φ)
  • Xác định lực dính kết (c)
  • Phục vụ tính toán ổn định nền móng, mái dốc, tường chắn

3. Thiết bị, dụng cụ

  • Máy cắt phẳng (Direct Shear Apparatus)
  • Hộp cắt mẫu đất (hình vuông hoặc tròn)
  • Thiết bị gia tải thẳng đứng
  • Đồng hồ đo biến dạng ngang và đứng
  • Cân kỹ thuật
  • Dao vòng hoặc khuôn lấy mẫu

Yêu cầu thiết bị:

  • Thiết bị được hiệu chuẩn định kỳ
  • Bề mặt hộp cắt phẳng, sạch
  • Tốc độ cắt theo đúng quy định tiêu chuẩn

4. Chuẩn bị mẫu thử

  • Mẫu đất nguyên dạng hoặc đầm chặt theo yêu cầu
  • Kích thước mẫu theo hộp cắt tiêu chuẩn
  • Bề mặt tiếp xúc phẳng
  • Xác định độ ẩm và khối lượng thể tích của mẫu

5. Trình tự thực hiện

Bước 1: Lắp mẫu vào hộp cắt

  • Đặt mẫu vào hộp cắt
  • Lắp tấm phân bố tải
  • Gắn đồng hồ đo biến dạng

Bước 2: Gia tải thẳng đứng

  • Tác dụng tải trọng thẳng đứng theo các cấp ứng suất pháp khác nhau
  • Giữ ổn định trong thời gian quy định

Thông thường thử với tối thiểu 3 cấp ứng suất pháp.


Bước 3: Tiến hành cắt

  • Tác dụng lực cắt ngang với tốc độ không đổi
  • Ghi nhận lực cắt và biến dạng theo thời gian
  • Tiếp tục đến khi đạt lực cắt cực đại hoặc biến dạng quy định

6. Tính toán kết quả

6.1 Ứng suất cắt

τ=PA\tau = \frac{P}{A}τ=AP​

Trong đó:

  • τ – Ứng suất cắt (kPa)
  • P – Lực cắt tại thời điểm phá hoại
  • A – Diện tích mặt cắt

6.2 Xác định thông số c và φ

Dựa vào quan hệ:τ=c+σtanφ\tau = c + \sigma \tan \varphiτ=c+σtanφ

Trong đó:

  • c – Lực dính kết (kPa)
  • φ – Góc ma sát trong (°)
  • σ – Ứng suất pháp

Vẽ biểu đồ quan hệ τ – σ để xác định c và φ.


7. Báo cáo kết quả

Báo cáo thí nghiệm bao gồm:

  • Thông tin công trình
  • Loại đất và trạng thái mẫu
  • Độ ẩm, khối lượng thể tích
  • Các cấp ứng suất pháp
  • Lực cắt cực đại tương ứng
  • Giá trị c và φ
  • Nhận xét và kết luận

8. Ứng dụng thực tế

Thí nghiệm cắt phẳng được sử dụng trong:

  • Tính toán ổn định mái dốc
  • Thiết kế tường chắn
  • Tính toán sức chịu tải nền móng
  • Đánh giá nền đất yếu
📞