1. Căn cứ tiêu chuẩn áp dụng
Thí nghiệm kiểm tra khuyết tật mối hàn bằng phương pháp từ tính (Magnetic Particle Testing – MT) được thực hiện theo:
- TCVN 8245-1:2009 – Thử không phá hủy – Kiểm tra bằng từ tính – Phần 1: Nguyên tắc chung.
- TCVN 8245-2:2009 – Thử không phá hủy – Kiểm tra bằng từ tính – Phần 2: Thiết bị.
(Tiêu chuẩn tương đương ISO 9934.)
2. Mục đích thí nghiệm
- Phát hiện các khuyết tật bề mặt và gần bề mặt của mối hàn
- Kiểm tra nứt, rỗ khí, không ngấu, lẫn xỉ
- Đánh giá chất lượng thi công hàn
- Phục vụ nghiệm thu kết cấu thép
3. Nguyên lý phương pháp
Phương pháp gông từ (Yoke) dựa trên nguyên lý:
- Tạo từ trường cục bộ trong khu vực kiểm tra
- Nếu tồn tại khuyết tật (vết nứt…), từ thông bị rò rỉ
- Hạt từ (bột từ hoặc dung dịch từ) tập trung tại vị trí rò rỉ
- Hình thành chỉ thị khuyết tật có thể quan sát được
Phương pháp chỉ áp dụng cho vật liệu sắt từ.
4. Thiết bị, dụng cụ
- Gông từ (AC hoặc DC)
- Bột từ khô hoặc dung dịch từ ướt
- Đèn chiếu sáng ≥ 1000 lux (đối với bột thường)
- Dụng cụ làm sạch bề mặt
- Thước đo, phấn đánh dấu
Yêu cầu thiết bị:
- Gông từ được kiểm tra lực nâng theo tiêu chuẩn
- Hạt từ đạt yêu cầu về độ nhạy
- Ánh sáng kiểm tra đạt yêu cầu tiêu chuẩn
5. Chuẩn bị kiểm tra
- Làm sạch bề mặt mối hàn (loại bỏ dầu mỡ, gỉ sét, xỉ hàn)
- Đảm bảo bề mặt khô ráo
- Kiểm tra tình trạng thiết bị
- Xác định khu vực kiểm tra theo hồ sơ kỹ thuật
6. Trình tự thực hiện
Bước 1: Tạo từ trường
- Đặt hai cực gông từ lên bề mặt cần kiểm tra
- Khoảng cách giữa hai cực theo quy định
- Tạo từ trường vuông góc với hướng khuyết tật dự kiến
Bước 2: Phun hạt từ
- Phun bột từ khô hoặc dung dịch từ lên khu vực kiểm tra
- Quan sát sự tập trung hạt từ
Bước 3: Quan sát và đánh giá
- Quan sát trực tiếp dưới ánh sáng phù hợp
- Ghi nhận vị trí, chiều dài chỉ thị
- Đánh dấu vị trí khuyết tật
Bước 4: Kiểm tra theo hai phương
Để đảm bảo phát hiện toàn diện, cần:
- Kiểm tra ít nhất hai lần
- Đổi hướng từ trường vuông góc nhau
7. Đánh giá kết quả
Việc chấp nhận hay loại bỏ căn cứ theo:
- Yêu cầu kỹ thuật của công trình
- Quy định trong hồ sơ thiết kế
- Tiêu chuẩn nghiệm thu áp dụng
Phân loại khuyết tật:
- Nứt
- Rỗ khí
- Không ngấu
- Lẫn xỉ
8. Báo cáo kết quả
Báo cáo kiểm tra bao gồm:
- Thông tin công trình
- Vị trí mối hàn kiểm tra
- Tiêu chuẩn áp dụng (TCVN 8245)
- Thiết bị sử dụng
- Điều kiện kiểm tra
- Kết quả và đánh giá
- Kết luận đạt/không đạt
9. Ứng dụng thực tế
Phương pháp kiểm tra bằng gông từ được sử dụng trong:
- Kết cấu thép nhà công nghiệp
- Cầu thép
- Bồn chứa, đường ống
- Thiết bị chịu áp lực
- Công trình dân dụng và công nghiệp
