QUY TRÌNH THÍ NGHIỆM UỐN THÉP
(Theo TCVN 198:2008 – Vật liệu kim loại – Phép thử uốn)
1. Mục đích thí nghiệm
Thí nghiệm uốn thép nhằm đánh giá độ dẻo và khả năng biến dạng của vật liệu dưới tác dụng của lực uốn, qua đó xác định:
- Khả năng chịu biến dạng dẻo mà không nứt gãy
- Chất lượng luyện kim và cấu trúc vật liệu
- Mức độ đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn sản phẩm
Đây là phép thử quan trọng đối với thép dùng trong xây dựng, đặc biệt là thép cốt bê tông.
2. Phạm vi áp dụng
Áp dụng cho:
- Thép thanh tròn trơn
- Thép thanh vằn (CB240, CB300, CB400, CB500…)
- Thép tấm, thép hình
- Sản phẩm kim loại có yêu cầu thử uốn theo tiêu chuẩn kỹ thuật
Thử nghiệm được thực hiện ở nhiệt độ phòng.
3. Nguyên tắc thử nghiệm
Mẫu thử được đặt lên hai gối đỡ hoặc trên thiết bị uốn chuyên dụng và chịu tác dụng của lực uốn đến một góc xác định hoặc đến khi đạt bán kính uốn quy định.
Sau khi uốn, quan sát bề mặt vùng chịu kéo để đánh giá:
- Có xuất hiện vết nứt hay không
- Có bong tróc, rạn nứt bề mặt hay không
Mẫu đạt yêu cầu khi không xuất hiện vết nứt nhìn thấy bằng mắt thường (trừ các vết nứt nhỏ tại cạnh do gia công nếu tiêu chuẩn cho phép).
4. Thiết bị thí nghiệm
- Máy uốn hoặc máy kéo nén vạn năng có bộ gá uốn
- Trục uốn có đường kính theo quy định tiêu chuẩn
- Gối đỡ phù hợp kích thước mẫu
- Thước đo, dụng cụ kiểm tra góc uốn
Thiết bị được kiểm định và hiệu chuẩn định kỳ theo quy định quản lý chất lượng.
5. Chuẩn bị mẫu thử
5.1. Lấy mẫu
- Mẫu được lấy đại diện theo lô sản phẩm.
- Không được có khuyết tật ảnh hưởng đến kết quả thử.
5.2. Kích thước mẫu
Chiều dài mẫu đủ để thực hiện thao tác uốn và đảm bảo khoảng cách giữa các điểm tỳ theo quy định tiêu chuẩn sản phẩm.
Đường kính trục uốn được lựa chọn theo:
- Đường kính danh nghĩa của thép
- Cấp bền của thép
- Yêu cầu của tiêu chuẩn sản phẩm (ví dụ TCVN 1651)
6. Trình tự thực hiện
Bước 1: Lắp đặt mẫu
- Đặt mẫu vào thiết bị uốn đúng vị trí
- Điều chỉnh trục uốn và gối đỡ theo yêu cầu
Bước 2: Tiến hành uốn
- Uốn liên tục, đều, không giật cục
- Uốn đến góc quy định (thường 90°, 135° hoặc 180° tùy yêu cầu)
- Hoặc uốn đến khi đạt bán kính quy định
Bước 3: Kiểm tra sau uốn
- Quan sát trực quan vùng chịu kéo
- Kiểm tra bằng mắt thường hoặc kính lúp (khi cần)
- Ghi nhận tình trạng bề mặt
7. Đánh giá kết quả
Mẫu đạt yêu cầu khi:
- Không xuất hiện vết nứt trên bề mặt vùng chịu kéo
- Không gãy trước khi đạt góc uốn quy định
Kết quả được so sánh với tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng.
8. Báo cáo kết quả thí nghiệm
Báo cáo bao gồm:
- Thông tin mẫu và lô sản phẩm
- Đường kính danh nghĩa
- Đường kính trục uốn
- Góc uốn thực hiện
- Nhận xét tình trạng mẫu sau uốn
- Kết luận đạt/không đạt
- Ngày thử nghiệm và người thực hiện
